Home / Văn mẫu hay lớp 12 / Cảm nhận vẻ đẹp của sông Hương trong Ai đã đặt tên cho dòng sông

Cảm nhận vẻ đẹp của sông Hương trong Ai đã đặt tên cho dòng sông

Cảm nhận vẻ đẹp của sông Hương trong Ai đã đặt tên cho dòng sông

Bài làm

Người ta nhắc đến Quang Dũng và “xứ đoài mây trắng”, Nguyễn Ngọc với Tây Nguyên đại ngàn, Nguyễn Ngọc Tư với mảnh đất Nam Bộ như những cái tên không thể tách rời. Huế đối với Hoàng Phủ Ngọc Tường cũng như thế. Huế, sông Hương ở “Ai đã đặt tên cho dòng sông” trong con mắt của nhà văn mang vẻ đẹp và hình sắc riêng.

“Ai đã đặt tên cho dòng sông” nằm trong tập bút kí cùng tên. Năm 1981, đất nước đã đi qua khói lửa được 6 năm, dư vang chiến tranh còn vang động, những câu hát đầy cảm hứng ánh hùng cách mạng với sự ngợi ca, niềm tự hào vẫn còn dư vang. Nhưng với Hoàng Phủ Ngọc Tưởng, lòng yêu nước và tinh thần dân tộc gắn với giá trị văn hóa lịch sử mà ông đã cố công, tìm tòi, tích lũy một cách say mê và cố gắng truyền đạt bằng ngòi bút tài hoa, đam mê. Qua hình tượng Sông Hương, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã thể hiện niềm tự hào đối với Huế nói riêng và đất nước nói chung. Sông Hương vừa mang nổi bật ở cảnh sắc thiên nhiên, vừa mang vẻ đẹp ở bề sâu của những trầm tích văn hóa.

Trước hết, vẻ đẹp nổi bật của sông Hương là ở cảnh sắc thiên nhiên.

Đó là vẻ đẹp ở khúc thượng nguồn. Sông Hương cũng là một dòng sông đẹp giống nhiều dòng sông khác nhưng lại là dòng sông chỉ thuộc về một thành phố duy nhất- dòng sông thủy chung duy nhất. Vị thế của dòng sông đã được xác lập bằng giá trị: đẹp nhất ở sự thủy chung. Hình ảnh sông Hương hiện lên như một bản “trường ca của rừng già”: con sông “rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn, và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng”. Câu văn dài, nhịp nhanh với một loạt những hình ảnh vừa hùng vĩ vừa thơ mộng, dịu dàng – bản trường ca hùng vĩ lại như khúc tình ca đắm say. Có khi sông Hương lại được nhìn như “cô gái Digan” với tính chất phóng khoáng, bản chất man dại, bản lĩnh gan dạ và một bản tâm tự do, trong sáng. Ở một góc nhìn khác, Hương giang lại trở thành “người mẹ phù sa của vùng văn hóa xứ sở”. Người mẹ ấy mang theo thiên chức sinh thành, tái tạo, nuôi dưỡng và đắp bồi cho cuộc sống và con người. Với biện pháp nhân hóa: dòng sông mang “gương mặt kinh thành”, tâm hồn sâu thẳm, Hoàng Phủ đã gửi lời đề nghị kín đáo đến con người đi đến với sông Hương: nhìn thấy hành trình gian truân, thấy bản tâm của dòng sông. Hoàng Phủ Ngọc Tường đã đặt mình trong tâm thế của một chàng trai trên hành trình khám phá, chinh phục trái tim người con gái mình yêu.

Xem thêm:  Cảm nhận khổ 2 bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

Ở khúc ngoại vi, sông Hương hiện lên trong tâm thế của “người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại”. Biện pháp nhân hóa dòng sông như một giai nhân giữa không gian Châu hóa đầy hoa dại và khoáng đạt, nguyên sơ để đợi người tình mong đợi của nó – thành phố Huế. Tên sông Hương là tên gọi khác của cả một niềm khát khao được yêu của người Huế. Đến khúc ngoại vi, sông “chuyền dòng, uốn mình, dường cong” như một cuộc “kiếm tìm có ý thức”. Câu văn vừa biểu đạt sự mềm mại, duyên dáng, yêu kiều lại có cá tính, mạnh mẽ của người con gái chủ động đến với tình yêu. Hương chảy Nam – Bắc, Đông – Bắc được nhà văn nhìn như hình ảnh người tình với một loạt hành động “ vòng qua, vẽ hình cung tròn”. Phải chăng đó chính là hướng lòng của người con gái đa tình.

Đến khi chảy trong lòng thành phố Huế, sông Hương lại tiếp tục khiến người đọc bất ngờ và mê đắm. Theo hướng Tây Nam – Đông Bắc, sông Hương “kéo một nét thẳng thực yên tâm như tìm đúng đừng về” như người con gái đã tìm thấy bến của tình yêu, vui tươi và yên tâm. Hình ảnh sông hương như hình ảnh người con gái với hướng lòng của mình. Dáng sông “mềm như dáng lụa”, “mềm như tiếng “vâng” khong nói ra của tình yêu càng làm cho sông thêm duyên dáng, ý nhị. Tác giả đã mang theo con mắt mê đắm của người con trai dành cho người con gái mình yêu. Ở St.Perteburg tác giả thấy nhớ, quý điệu chảy lặng lờ vì Sông Hương là điệu chảy tâm hồn, điệu chảy lặng tờ cho nhịp sống chậm. Điệu chảy ấy là “điệu slow tình cảm”, nhìn điệu chảy như điệu nhạc, mang theo cái sang trọng của văn hóa. Mặt nước lại được liên tưởng đến người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya, vừa trẻ trung lại sang trọng, tài hoa lại sâu lắng.

Xem thêm:  Cảm nhận về khổ thơ 5, 6, 7 trong bài thơ Sóng

Rời khỏi kinh thành, “Nó đột ngột đổi dòng, rẽ ngoặt sang hướng đông – tây để gặp lại thành phố lần cuối ở góc thị trấn Bao Vinh xưa cổ” như nàng Kiều chí tình tìm về gặp chàng Kim trọng lần cuối. Đó chính là nét duyên dáng, ý tình, thủy chung của dòng sông, con người nơi đây.

Không chỉ hấp dẫn ở vẻ đẹp cảnh sắc thiên nhiên mang gương mặt giai nhân, Hương giang còn là cội nguồn vẻ đẹp và trầm tích văn hóa.

Sông Hương chính là nơi sản sinh ra nền âm nhạc. Hình ảnh người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya. Phép so sánh và nhân hóa làm cho sông Hương không chỉ là người con gái Digan phóng kháng, man dại, không chỉ đẹp mà còn tài năng, đầy ắp tâm trạng và tâm hồn. Sông Hương còn là cội nguồn sản sinh ra nền âm nhạc cổ điển Huế. Ở Hương giang còn là mối duyên kì ngộ giữa thơ và nhạc: chính mặt nước êm đềm ấy đã hấp dẫn Nguyễn Du viết những bản đàn đi suốt đời Kiều. Sông Hương đã kết nối giữa tác giả và độc giả, thế hệ cha con, trong mạch nguồn văn hóa.

Sông Hương còn mang là vẻ đẹp của lịch sử. Khác với sông Đà “từ đời Lí đời Trần đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi”, dòng chảy sông Hương thăng giáng cùng những thăng trầm lịch sử của dân tộc, là “sử thi viết giữa màu xanh cỏ lá”- mãi luôn trẻ, luôn tươi mới.

Xem thêm:  Cảm nhận về hình tượng nhân vật Tnú trong truyện ngắn Rừng xà nu

Hương Giang còn là đã sinh thành ra thi ca. Màu nước xanh biếc viết nên những câu đầy thơ như “dòng sông trắng lá cây xanh”, dáng sông tha thướt, mơ mộng là “kiếm dựng trời xanh”. Thần thái, tâm hồn hóa thành bảng lảng nỗi quan hoài, thành sức mạnh phục sinh. Vẻ đẹp sông Hương là vẻ đẹp của cái đẹp, tài hoa và mang cả thân phận.

Nếu Sông Đà trong mắt Nguyễn Tuân là một con thủy quái đầy hung bạo nhưng cũng mang nét thơ mộng, trữ tình của giai nhân thì trong mắt Hoàng Phủ Ngọc Tường, sông Hương luôn hiện lên trong tâm thế của người con gái đẹp: dù là cô gái Di gan phóng khoáng hay người mẹ phù sa, người con tài nữ,… Đó là cả điệu hồn của Huế, của con người và cảnh sắc, văn hóa quê hương. Vẻ đẹp ấy được phác hiện bằng những nét vẽ nhất mực tài hoa, uyên bác với vốn hiểu biết phong phú về triết học, lịch sử, địa lí, văn hóa, lối hành văn hướng nội. Và đặc biệt, đó là một tình yêu sâu nặng dành cho Huế. Đặt tên nhan đề “Ai đã đặt tên cho dòng sông” gắn với truyền thuyết về sông Hương, Hoàng Phủ đã lĩnh hội truyền thuyết ấy như nhà thơ chọn chút hiệu cho mình, lấy cái đẹp và tiến thơm để đắp xây văn hóa lịch sử. Đó chính là tâm thế của người luôn đắm say, biết ngỡ ngàng trước vẻ đẹp cảnh sắc quê hương đất nước.

Hương giang đẹp là thế, nhưng chỉ dành cho ai thực sự chịu lắng lòng và lắng nghe. Văn phong Hoàng Phủ đẹp là thế, chỉ dành cho những người nặng lòng với Huế, nặng lòng với quê hương xứ sở.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *